Atoom
Het woord atoom is afkomstig van het Griekse woord atomos (ἄτομος) dat "ondeelbaar" betekent. Een atoom is de kleinste bouwsteen van een element met de chemische eigenschappen van dat element1. Dit betekent dat een atoom dezelfde chemische eigenschappen heeft als de stoffen die alleen uit deze atomen zijn opgebouwd. Een ijzeren staaf bestaat enkel uit ijzeratomen. De chemische eigenschappen van de staaf zijn hetzelfde als die van de losse ijzeratomen. Op marconiveau zal een ijzeren staaf roesten als het in contact komt met zuurstof. Op microniveau zijn het de ijzeratomen die de chemische reactie met zuurstof aangaan waarbij roest ontstaat. Ook als we atomen verder opdelen in kleinere deeltjes dan gaan de chemische eigenschappen van het atoom verloren.
In totaal zijn er 118 atoomsoorten bekend en officieel erkend. Hiervan komen er 92 van nature voor op aarde. De overige atomen - atoomnummer 93 tot en met 118 - komen enkel in experimenten in laboratoria voor. In het periodiek systeem der elementen zijn alle atomensoorten weergegevenB. Iedere atoomsoort heeft een symbool die groot in het vakje is weergegeven. Het symbool voor bijvoorbeeld ijzer is Fe.
Atoombouw
Een atoom is een heel erg klein deeltje met een doorsnede van een 1,0x10-10 meter (100 picometer = 0,1 nanometer). Dit is één 10.000.000ste deel van een millimeter. Dit kun je op schaal vergelijken met één stap over een afstand van je huis naar Tokyo. Behalve dat dit bijna onbevattelijk klein is, is de werkelijkheid op deze nanoschaal ook heel anders dan de wereld die wij kennen. Atomen zijn complexe deeltjes die continu veranderingen ondergaan en geen vaste vorm hebben. Hierdoor is het onmogelijk om een atoom realistisch af te beelden. Bij het afbeelden wordt er altijd gebruik gemaakt van een model. Er zijn verschillende atoommodellen, waarbij het gekozen model een versimpelde versie van de realiteit is en gebruikt wordt om ergens de nadruk op te leggen.
Figuur van verschillende atoommodellen.
Sinds 1897 is bekend dat atomen wel verder deelbaar zijn. Alle atomen hebben een atoomkern met daaromheen een wolk van één of meer elektronen (figuur 1). In de atoomkern bevinden zich twee soorten deeltjes: protonen en neutronen. Alleen de kern van de meest voorkomende variant van waterstof - atoomnummer 1 in het periodiek system - bezit geen neutronen. Protonen, neutronen en elektronen zijn de bouwstenen van een atoom en worden daarom subatomaire deeltjes genoemd.